Το Κράτος είναι ο μεγαλύτερος εμπρηστής. Ανακοίνωση για τις πυρκαγιές στη Θεσσαλονίκη

Τις τελευταίες μέρες ερχόμαστε αντιμέτωποι, όπως κάθε καλοκαίρι, με το ξέσπασμα δεκάδων πυρκαγιών σε καθημερινή βάση σε όλη τη χώρα, με τις πιο καταστροφικές εξ αυτών να έχουν συμβεί στη Θεσσαλονίκη. Συγκεκριμένα, στις 30/6 ξεσπά πυρκαγιά στο Δερβένι, η οποία εξαπλώνεται μέχρι τον οικισμό της Λητής, αφήνοντας πίσω της 3 νεκρούς, καμένα δάση, σπίτια και οχήματα. Λίγες μέρες μετά και λίγα χιλιόμετρα παραδίπλα, εκδηλώνεται νέα πυρκαγιά στο Ωραιόκαστρο και στην Ευκαρπία με αποτέλεσμα να καούν σπίτια και μεγάλες δασικές εκτάσεις, καθώς και εργοστάσια που επεξεργάζονται τοξικά υλικά η καύση των οποίων οδήγησε στη δημιουργία τοξικού νέφους πάνω από τη Θεσσαλονίκη.

Η κατάσταση αυτή αποτελεί πλέον ρουτίνα στην πραγματικότητα του τόπου. Οι μεγάλης έκτασης δασικές πυρκαγιές είναι σχεδόν βέβαιες κάθε χρονιά, ειδικά κατά τις αντιπυρικές περιόδους του καλοκαιριού. Από την φονική πυρκαγιά στο Μάτι το 2018 με 104 νεκρούς, έως τις πυρκαγιές στην Βόρεια Εύβοια το 2019 και στον Έβρο το 2023 με 28 νεκρούς, η λίστα είναι ατελείωτη. Ανθρώπινες ζωές, σπίτια, δάση, ζώα και ολόκληρα οικοσυστήματα γίνονται στάχτη και πίσω μένουν μόνο τα αποκαΐδια της κρατικής αδιαφορίας.

Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις είδαμε για άλλη μια φορά την σημασία της κοινωνικής αυτό-οργάνωσης και της αλληλεγγύης, με την άμεση κινητοποίηση των απλών ανθρώπων, αλλά και κοινωνικών και πολιτικών οργανώσεων, που έτρεξαν να συμβάλουν με όποιον τρόπο μπορούσαν στο έργο της πυρόσβεσης και να καλύψουν συστημικά κενά. Αυτό αποδεικνύει περίτρανα πως το μόνο που έχουμε είναι ο ένας την άλλη.

Οι εγκληματικές ευθύνες του κράτους είναι εμφανείς στις ελλείψεις όσον αφορά τον σχεδιασμό πρόληψης και αντιμετώπισης των πυρκαγιών. Ελλείψεις που έχουν δημιουργηθεί συνειδητά, στην προσπάθεια μείωσης του κόστους. Αρχικά, ενώ η δασική και η αστική πυρόσβεση είναι δύο διαφορετικοί κλάδοι που απαιτούν διαφορετική τεχνογνωσία, η αρμοδιότητα για την κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών έχει μετατεθεί από τα Δασαρχεία, που είναι ο εξειδικευμένος φορέας για την διαχείριση και την προστασία των δασών, στην Πυροσβεστική, που είναι το ειδικό σώμα για την κατάσβεση πυρκαγιών στην αστική ζώνη. Ταυτόχρονα, η συνεχής υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση των Δασαρχείων, έχει αφήσει τα δάση απροστάτευτα με αποτέλεσμα λίγοι εργαζόμενοι να είναι υπεύθυνοι για τεράστιες δασικές εκτάσεις, καθιστώντας την επίβλεψή τους πρακτικά αδύνατη. Έτσι η συντήρηση και ο καθαρισμός των δασών και οι αντιπυρικές ζώνες παραμελούνται με αποτέλεσμα τα δάση να μένουν απροστάτευτα. Η κατάσταση είναι ίδια και στην Πυροσβεστική. Ελλείψεις σε προσωπικό, υπερεργασία, υψηλοί μέσοι όροι ηλικίας (δεδομένων των σωματικών αναγκών), απαρχαιωμένα οχήματα, εξοπλισμός και υποδομές. Το κράτος, θέλοντας να αποφύγει να πληρώνει “περιττούς” μισθούς όλο τον χρόνο, επιλέγει να αφήνει υποστελεχωμένη την Πυροσβεστική προσλαμβάνοντας εποχικούς πυροσβέστες μονάχα κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου, την ίδια στιγμή που προσλαμβάνει χιλιάδες μπάτσους για την επιβολή της τάξης και την καταστολή των κοινωνικών αγώνων.

Δεδομένης της ανεπάρκειας στην αντιμετώπιση των πυρκαγιών, πολλές φορές η παραμονή των κατοίκων είναι η μόνη αντίσταση στις φλόγες, με ό,τι μέσα διαθέτουμε εμείς οι ίδιοι. Βάζουμε έτσι σε ρίσκο τις ζωές μας για να σώσουμε ό,τι σώζεται από τα σπίτια μας και τις γειτονιές μας, γνωρίζοντας πως το κράτος θα μας αφήσει αβοήθητους ή θα μας πετάξει μερικά ψίχουλα ως αποζημίωση. Το κράτος, έχοντας αχρηστεύσει στην πράξη τους μηχανισμούς πρόληψης, έχει ως αντανακλαστική αντίδραση την εκκένωση των περιοχών που καίγονται. Αυτό γίνεται με μοναδικό στόχο να μην υπάρχουν απώλειες ανθρώπινων ζωών, όχι επειδή ενδιαφέρονται για τις ζωές μας καθ’ αυτές, αλλά για να αποφύγει το πολιτικό κόστος που θα ακολουθήσει, όπως έγινε στο Μάτι. Ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, με την χρήση του 112, δεχόμαστε συνεχώς προειδοποιήσεις για περιορισμό άσκοπων μετακινήσεων και εκκενώσεις σε περιπτώσεις πυρκαγιάς, κακοκαιρίας κλπ. Φυσικά, η υποκρισία του κράτους φαίνεται και από το γεγονός πως οι προειδοποιήσεις αυτές απευθύνονται σε όλους εκτός από τις εργαζόμενες, καθώς δεν νοείται να σταματήσουν να κινούνται τα γρανάζια του κέρδους των αφεντικών.

Το κράτος, στην προσπάθειά του να αποποιηθεί τις ευθύνες του και να αποκρύψει τους πραγματικούς λόγους που οδηγούν σε τέτοιες καταστροφές, ακολουθεί την εξής στρατηγική από την πρώτη στιγμή. Πρώτον, επιστρατεύει το δόγμα της ατομικής ευθύνης, ψάχνοντας να βρει τον ανθρώπινο παράγοντα – εμπρηστή που πυροδότησε την πυρκαγιά, είτε από αμέλεια είτε από σκοπιμότητα, για να του φορτώσει την αποκλειστική ευθύνη στις πλάτες του, ενίοτε συνοδεύοντας το με ένα επικοινωνιακό σόου συλλήψεων από την αστυνομία. Μάλιστα, το κράτος δεν έχει διστάσει να στοχοποιήσει ως υπεύθυνους μέχρι και τους μετανάστες, παρουσιάζοντας τους ως κακόβουλους εισβολείς που εισέρχονται στην χώρα με εχθρικές προθέσεις προς τους ντόπιους και ενεργοποιώντας έτσι τα ρατσιστικά αντανακλαστικά της κοινωνίας (δηλώσεις Μητσοτάκη για την πυρκαγιά στον Έβρο, τη στιγμή που ανάμεσα στους νεκρούς υπήρχαν τουλάχιστον 18 μετανάστες). Και δεύτερον, εργαλειοποιεί την κλιματική αλλαγή ως έναν εξωτερικό παράγοντα πέραν του ελέγχου του κράτους, και συνεπώς πέραν των ευθυνών του. Οι ίδιοι που διαχρονικά στρώνουν το έδαφος για την δημιουργία της κλιματικής αλλαγής νομοθετώντας υπέρ των εντολέων τους, δηλαδή του κεφαλαίου και των βιομηχανιών, έρχονται να την παρουσιάσουν σαν ένα “φαινόμενο” εκτός των δυνατοτήτων τους.

Το κεφάλαιο αναζητά νέες ευκαιρίες για κέρδος και τα κράτη τις δημιουργούν υπό τον μανδύα της πράσινης – υποτίθεται – ανάπτυξης. “Φιλικές” προς το περιβάλλον ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά πάνελ που για την κατασκευή τους γίνονται εξορύξεις και καταστρέφονται οικοσυστήματα. Εργοστάσια ανακύκλωσης και αστείες νομοθεσίες για τον περιορισμό των πλαστικών ενώ ολόκληρες χώρες (εκτός Δύσης) γίνονται απέραντες χωματερές για τα προϊόντα που ξεμένουν στα ράφια των πολυεθνικών. Επενδύσεις σε data centers που σπαταλούν νερό λες και είναι ολόκληρες πόλεις. Και άλλες τόσες επενδυτικές ευκαιρίες για τους πράσινους καλοθελητές.

Όλα τα παραπάνω δεν οφείλονται στην ανικανότητα του κράτους ή σε κυβερνητικά λάθη. Αντίθετα, είναι το αποτέλεσμα της στοχευμένης πολιτικής ενός καπιταλιστικού κράτους που βλέπει τα πάντα υπό το πρίσμα κόστους-οφέλους και αδιαφορεί για τις επιπτώσεις. Το κόστος πάντα αφορά εμάς και το όφελος πάντα αφορά εκείνους.

Επομένως, δεν έχουμε αυταπάτες για την υποκρισία τους. Η ευθύνη δεν ανήκει ούτε στο τσιγάρο που πετάχτηκε από το παράθυρο του αυτοκινήτου, ούτε στην αυτοδημιούργητη (όπως την παρουσιάζουν) κλιματική αλλαγή. Κυριότεροι υπεύθυνοι είναι το κράτος και το κεφάλαιο που βλέπουν τις ζωές μας και την φύση σαν αριθμούς σε ένα λογιστικό φύλλο.

Να σώσουμε τον πλανήτη από τον μεγάλο εμπρηστή: Το Κρατικό – Καπιταλιστικό σύστημα

Δεν αρκούμαστε στις υποσχέσεις των από-τα-πάνω. Απέναντι στην ολιγωρία τους, οργανωνόμαστε από τα κάτω με δίκτυα αυτοπροστασίας και αλληλεγγύης σε γειτονιές και χωριά. Πρόληψη και σχεδιασμός υπό τον έλεγχο των ίδιων των κοινοτήτων.

Άμεση ενίσχυση των μέσων πυροπροστασίας, του υλικοτεχνικού εξοπλισμού, του ανθρώπινου δυναμικού, του σχεδιασμού και της πρόληψης.