Σαν σήμερα, το 1871, ξέσπασε η πρώτη μεγάλη Προλεταριακή Έφοδος στον Ουρανό, η Παρισινή Κομμούνα.

Αναδημοσιεύουμε κομμάτι της τοποθέτησης της ομάδας μας, από την εκδήλωση που πραγματοποιήσαμε τον Οκτώβρη του 2025 στο Κοινωνικό Κέντρο Ovradera, επάνω στο Βιβλίο του Μιχαήλ Μπακούνιν “Η Παρισινή Κομμούνα του 1871 και η Ιδέα του Κράτους”, επ’ αφορμής τότε του πρόσφατου θανάτου του αναρχικού εκδότη Γιώργου Γαρμπή.

“Η Παρισινή Κομμούνα του 1871 – Ιστορική Αναδρομή
…Το 1871 λοιπόν, το προλεταριάτο του Παρισιού έκανε την πρώτη του μεγάλη έφοδο προς τον ουρανό. Για 72 μέρες άλλαξε τους κοινωνικούς συσχετισμούς και τόλμησε να πάρει την κατάσταση στα χέρια του ενάντια στην αστική τάξη, τον στρατό και το παπαδαριό.
Την εποχή εκείνη η Γαλλία βρισκόταν σε δυσμενή οικονομική κατάσταση, εν μέσω μιας οξείας καπιταλιστικής κρίσης που ξεκίνησε το 1866, ενώ στα 1870 κηρύχθηκε πόλεμος με την Πρωσία, με την οποία εκκρεμούσαν εδαφικές διεκδικήσεις. Η Γαλλία εισέβαλε στην Πρωσία αλλά ηττήθηκε με έμφαση. Ως αποτέλεσμα είχαμε την ολοκληρωτική κατάρρευση του στρατού της Αυτοκρατορίας ενώ οι Πρώσοι, κατά την αντεπίθεση τους, έκαναν ανενόχλητοι περίπατο μέχρι και τα προάστια του Παρισιού.

Η αστική τάξη της Γαλλίας, κατατρομαγμένη, σχημάτισε κυβέρνηση εθνικής ενότητας υπό τον Θιέρσο, έναν έμπειρο φιλελεύθερο αστό πολιτικό, παρέδωσε εδάφη, διέλυσε τον στρατό και ξεκίνησε να επεξεργάζεται και να διαπραγματεύεται τους όρους της ήττας με τους Πρώσους. Όροι που φυσικά θα έπεφταν επάνω στις πλάτες του Γαλλικού Προλεταριάτου. Όμως παρ’όλη την παράδοση της επίσημης Κυβέρνησης, η οπλισμένη  Εθνοφυλακή του Παρισιού, δηλαδή ένα σώμα που αποτελούταν από όσους άνδρες – των πλειβιακών τάξεων κυρίως- μπορούσαν να βαστάνε όπλα, δεν παραδόθηκε, παρά μόνο συνθηκολόγησε με τους Πρώσους, κράτησε τον οπλισμό της και τον έλεγχο του μεγαλύτερου κομματιού της Πόλης.

Θρυαλλίδα των εξελίξεων που οδήγησαν στην Παρισινή Κομμούνα αποτέλεσε η απόπειρα του Θιέρσου να αφοπλίσει ακριβώς αυτό το επικίνδυνο οπλισμένο προλεταριακό σώμα της Εθνοφυλακής, επιχειρώντας να αρπάξει τα κανόνια του Λόφου της Μονμάρτης, στις 18 Μαρτίου, τα οποία είχαν πληρωθεί από τις τσέπες του Παρισινού λαού, στέλνοντας μάλιστα για αυτή την δουλειά και μια στρατιωτική δύναμη. Η απόπειρά του απέτυχε λόγω της γρήγορης κινητοποίησης των γυναικών της πόλης, με εξέχουσα μορφή την Αναρχική Λουίζ Μισέλ. Τα κανόνια της Μονμάρτης ανήκαν στην Εθνοφυλακή, που αρνήθηκε οποιαδήποτε παράδοσή τους.

Εκείνη την ημέρα λοιπόν, με γενικό ξεσηκωμό του Παρισινού Προλεταριάτου ενάντια στην αστική τάξη, την Κυβέρνηση των Βερσαλλιών και τα σχέδια ολικής παράδοσης, ξεκίνησε μια εμφύλια ταξική σύγκρουση που σήμανε και την έναρξη της σύντομης περιόδου της κυριαρχίας των πληβειακών στρωμάτων της πόλης και την αυτοδιακυβέρνησή της.

Το Παρισινό Προλεταριάτο, αφού αρχικά υπερίσχυσε των ταξικών εχθρών του, εκείνη την ιστορική στιγμή δεν έμεινε μόνο σε ένα αμυντικό ή εξεγερσιακό πλάνο, αλλά έβαλε μπρος για την άμεση δημιουργία των θεσμών εκείνων που αντανακλούσαν την δική του αντιεξουσία. Στις 26 Μαρτίου εκλέχθηκε ένα σώμα πολιτικής αυτοδιεύθυνσης που απαρτιζόταν από αιρετούς και άμεσα ανακλητούς αντιπροσώπους. Η σύσταση του αποτελούταν κυρίως από εργάτες και μικροτεχνήτες, οι περισσότεροι εκ των οποίων εμπνέονταν από τις ευρύτερες σοσιαλιστικές ιδέες της εποχής: Ήταν κατά πλειοψηφία οπαδοί του Μπλανκί και Προυντονικοί, αλλά και κάποιοι Αναρχικοί, όπως οι αδερφοί Ελιζέ και Ελί Ρεκλύ, καθώς επίσης και κάποιοι Μαρξιστές, αν και κατά την προηγούμενη περίοδο, μετά την ανακήρυξη της δημοκρατίας και την ανάληψη της κυβέρνησης από τον Θιέρσο το 1870, οι “συμβουλές” του Μαρξ προς το Γαλλικό Προλεταριάτο (μέσα από την θέση του στο Γενικό Συμβούλιο της Διεθνούς, την οποία ήλεγχε πλέον απόλυτα) Ήταν αυτό να κάτσει στα αυγά του, οι εργάτες “να κάνουν το καθήκον τους σαν πολίτες” και να μην πραγματοποιήσουν κάποια απόπειρα ανατροπής της Κυβέρνησης (Καρλ Μαρξ: “Εμφύλιος Πόλεμος στην Γαλλία”).

Αντιπρόσωποι των αστών δεν υπήρχαν στο σώμα αυτό, το οποίο και δεν αναγνώριζαν επίσημα φυσικά. Δυο μέρες αργότερα, στις 28 Μαρτίου, το εξεγερμένο προλεταριάτο κατέλαβε το δημαρχείο του Παρισιού και το κατέστησε έδρα του σώματος, ενώ ύψωσε την κόκκινη σημαία, το επαναστατικό σύμβολο της εποχής. Η Παρισινή Κομμούνα ήταν γεγονός.

Το επόμενο διάστημα οι Κομμουνάροι έδειξαν το πρόσημο της εξέγερσης, με μια σειρά από μέτρα σαφούς ταξικής, αλλά και επαναστατικής κατεύθυνσης:
-Κατάργηση του τακτικού στρατού και αντικατάστασή του από τον ένοπλο λαό
-Αντικατάσταση της αστυνομίας από άμεσα ανακλητές λαϊκές πολιτοφυλακές στην υπηρεσία της Κομμούνας
-Ανακλητότητα των εκλεγμένων δημοσίων υπαλλήλων, των διοικητικών και των δικαστικών θέσεων
-Διαχωρισμός Κράτους εκκλησίας
-Δωρεάν μόρφωση μακριά από την εκκλησία
-Εκλογή μη-Γάλλων πολιτών στα όργανα της Κομμούνας, στο όνομα του διεθνισμού
-Δημιουργία συλλογών γυναικών

Στην οικονομία:
-Κατάληψη των κλειστών ή παρατημένων από τους αστούς εργοστασίων και λειτουργία τους από τους/τις εργάτ(ρι)ες.
-Συνένωση των εργατικών συνεταιρισμών της βιομηχανικής και βιοτεχνικής παραγωγής
-Απαγόρευση της νυχτερινής εργασίας για τους αρτεργάτες
-Εξίσωση των μισθών
-Κοινωνικοποίηση της εκκλησιαστικής περιουσίας
-Κατάργηση ενοικίου
-Απαγόρευση των ενεχυροδανειστηρίων
-Κατήργηση των γραφείων ευρέσεως εργασίας (σκλαβοπάζαρα της εποχής)
-Αναβολή καταβολής χρεών των ασθενέστερων οικονομικά πολιτών

Μπορεί τα μέτρα να ήταν κυρίως δημοκρατικής και αναδιανεμητικής φύσης και να μην επιτέθηκαν σαφώς και άμεσα στην ίδια την ιδιωτική ιδιοκτησία, μη προωθώντας δηλαδή την κομμουνιστικοποίηση της οικονομίας (μάλιστα οι Κομμουνάροι απέφυγαν σε αυτό το αρχικό – όπως πίστευαν – στάδιο να απαλλοτριώσουν τις περιουσίες των αστών που βρίσκονταν στην μεγάλη Τράπεζα της Γαλλίας), αλλά αποτέλεσαν το πιο προοδευτικό και ριζοσπαστικά φιλεργατικό πολιτικό πλαίσιο που είχε γνωρίσει μέχρι τότε ο σύγχρονος κόσμος.

Η Αστική τάξη της Γαλλίας, φυσικά, δεν θα άφηνε την κατάσταση να εξελιχθεί με αυτόν τον τρόπο για πολύ καιρό. Έτσι, έφτασε να συμμαχήσει με τον μέχρι πρότινος εχθρό της, τον καγκελάριο Μπίσμαρκ της Πρωσίας, πείθοντάς τον να ελευθερώσει μεγάλες δυνάμεις αιχμαλώτων πολέμου του τακτικού Γαλλικού Στρατού για να επιτεθούν στο επαναστατημένο Παρίσι, εισβάλλοντας μάλιστα στην πόλη από τις περιοχές ελέγχου των Πρώσων.

Οι προλεταριακές δυνάμεις της πόλης, δηλαδή η οπλισμένη εργατική τάξη, συγκέντρωναν περί τις 40.000 πολιτοφύλακες με ελλειπή οπλισμό, ενώ απέναντι τους είχαν έναν καλά οργανωμένο στρατό που αριθμούσε τις τετραπλάσιες δυνάμεις. Ωστόσο, επειδή οι επαναστάτες νικούν μόνο με το όπλο στο χέρι, αλλά και χάνουν πραγματικά μονάχα όταν το τελευταίο τουφέκι δεν βρίσκει άλλο χέρι να το κρατήσει, οι Κομμουνάροι αντιστάθηκαν όσο μπορούσαν στην Επίθεση, που ξεκίνησε στις 21 Μαΐου και ολοκληρώθηκε στις 28, με την πτώση και του τελευταίου οδοφράγματος στην γειτονιά της Μπελβίλ.

Απολογισμός: 20 χιλιάδες νεκροί, άνδρες γυναίκες και παιδιά. 45 χιλιάδες τραυματίες. 4 χιλιάδες περίπου Κομμουνάροι/ες πολιτικοί/ες εξόριστοι/ες στις υπερπόντιες γαλλικές αποικίες, κυρίως στην Νέα Καληδονία, όπου μεταφέρονταν με πλωτά φέρετρα και οι μισοί/ες από αυτούς/ες πέθαιναν στο ταξίδι. Ανάμεσα σε αυτούς που επιβίωσαν του ταξιδιού ήταν και η Λουίζ Μισέλ, η οποία δεν σταμάτησε να αγωνίζεται ούτε στην εξορία, στο πλευρό των ιθαγενών Κανάκ ενάντια στην αποικιοκρατία.

Μπορεί η Αστική Τάξη να είχε κερδίσει τον πόλεμο, όμως η ιστορία είχε πλέον γράψει πως η Εργατική Τάξη του Παρισιού πήρε την πόλη στα χέρια της με όρους ξεκάθαρα επαναστατικούς: Ανέλαβε και αναδιάρθρωσε ριζικά την πολιτική ζωή, την οικονομία, την αυτοάμυνά της για 72 ημέρες και, περικυκλωμένη από τους εχθρούς της, με όσα μέσα διέθετε, ξεκίνησε ένα σύντομο ταξίδι ριζοσπαστικού κοινωνικού μετασχηματισμού. Όχι δίχως λάθη, όχι χωρίς παραλείψεις, αλλά με πίστη στην ελευθερία, την ισότητα, την δικαιοσύνη για όλους. Έδωσε έτσι στο παγκόσμιο επαναστατικό κίνημα το πρώτο πραγματικό παράδειγμα μιας μελλοντικής αταξικής κοινωνίας εν τη γενέσει… ”